Het verhaal van Willem Lodewijk

Constante militaire dreiging, een bittere machtsstrijd, grote spanningen op religieus gebied. De jaren 80 van de zestiende eeuw waren geen makkelijke periode voor een jonge stadhouder. Toch verbond graaf Willem Lodewijk zijn lot aan het opstandige Friesland. Lees hier zijn verhaal.

Willem Lodewijk wordt in 1560 geboren in Duitsland. Met drie jongere broers krijgt hij zijn opvoeding aan de hofschool op het stamslot van de Nassau-familie, de Dillenburg. Willem Lodewijk trekt in deze jaren veel op met zijn neef Maurits van Oranje, zoon van prins Willem van Oranje. Met Maurits sluit de jonge graaf een hechte vriendschap. Door zijn huwelijk met zijn zuster Anna wordt hij later zelfs zijn zwager.

Naar de Nederlanden
Willem Lodewijk studeert in Heidelberg, de hoofdstad van het Duitse calvinisme. In 1577 reist hij samen met zijn neef Maurits en broer graaf Jan naar de Nederlanden. Hier wordt Willem Lodewijk op zijn negentiende benoemd tot kolonel in het Staatse leger. Met zijn neef Maurits zal hij met dit leger een belangrijke rol spelen in de opstand van de Nederlanden tegen de Spaanse bezetter.

Een scherpe geest
Willem Lodewijk is misschien niet de knapste Nassau. Hij heeft een kogelrond hoofd, een borstelige baard en een gedrongen figuur. Bovendien loopt hij een groot deel van zijn leven kreupel. (Bij de slag in Coevorden wordt hij getroffen door een kogel van zes pond). Maar hij wordt door iedereen geroemd om zijn scherpheid van geest, vindingrijkheid en doortastendheid.

Roerige jaren
Willem Lodewijk leeft in een roerige tijd. De strijd tussen katholieken en protestanten ontbrandt in alle hevigheid. De Tachtigjarige oorlog belandt in een nieuwe fase: die van openlijke oorlog met Spanje. Ook persoonlijk gaat het Willem Lodewijk niet voor de wind. In 1587 trouwt hij zijn nicht Anna van Oranje. Zij wordt ziek en overlijdt na een zware miskraam. Willem Lodewijk komt dit verlies niet te boven en zal nooit hertrouwen.

Stadhouder van Friesland
Wanneer prins Willem van Oranje-Nassau, die ook stadhouder van Friesland is, een plaatsvervanger zoekt, wijst hij in 1584 zijn neef Willem Lodewijk aan.
Wanneer de prins van Oranje een half jaar later in Delft wordt vermoord, benoemen de Staten van Friesland de jonge Willem Lodewijk tot stadhouder. Hiermee is hij de eerste stamvader van de Friese Nassau-tak die tweehonderd jaar onafgebroken Friesland dient.

Hervormer van het leger
Willem Lodewijk speelt een belangrijke rol in de Tachtigjarige oorlog. Met zijn neef Maurits hervormt hij het leger. Hierbij gebruiken ze oorlogstechnieken die door de Romeinen werden gebruikt. Tactieken die Willem Lodewijk in 1594 inzet bij de belegering van Groningen. Nadat het Staatse leger alle toegangswegen naar de stad afsluit, geeft Groningen zich na enkele weken over. Willem Lodewijk wordt benoemd tot stadhouder van Groningen en Drenthe.

Onderwijs en religie
Ruim 36 jaar bekleedt de graaf het stadhouderschap. Hij reist vaak naar Den Haag om daar op te komen voor de Friese belangen. Hij maakt zich sterk voor de komst van een universiteit in Franeker en is betrokken bij de stichting van de Rijksuniversiteit van Groningen. Hij zet zich in voor de ontwikkeling van het protestantse geloof van het Noorden. Ook is hij nauw betrokken bij de modernisering van een groot aantal steden en schansen.

In 1584 wijzen de Friese Staten hem het Camminghahuis aan de Grote Kerkstraat toe als woning. Wanneer hij in 1620 een brief dicteert aan zijn neef Maurits wordt hij getroffen door een hersenbloeding en overlijdt hij op zestigjarige leeftijd.

Het lichaam van Willem Lodewijk is bijgezet in de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. De Friezen belonen hem met de bijnaam ‘Ús Heit’, onze vader.